webmaster-info.pl.tl webmaster-info.pl.tl
   
  Toni
  Ciekawostki niemieckie
 


hmmmm

Zdanie w języku niemieckim może być zaprzeczone przez:

  • Nicht
  • Nein
  • Kein/ keine

Na język polski tłumaczymy je przy pomocy wyrazu „nie”.

PRZECZENIE NICHT

1. Przeczenie Nicht zaprzecza, czasownik, po którym występuje, znajduje się on w końcowej strefie zdania. Możemy nasze przeczenie wzmocnić poprzedzając nicht przydawką gar lub überhaupt (wcale, w ogóle).

Oto kilka przykładów zastosowań:

Wir gehen nicht. My nie idziemy.
Er spielt nicht. On nie gra.
Sie tanzt nicht. Ona nie tańczy.
Tanja hat sein Essen gar nicht gegessen. Tanja wcale nie zjadła sowjego jedzenia.
Meine jüngere Schwester kann überhaupt nicht tanzen. Moja młodsza siostra w ogóle nie potrafi tańczyć

2. Nicht zaprzecza również całe zdanie i występuje na końcu zdania lub bezpośrednio przed drugą częścią orzeczenia.

Oto kilka przykładów zastosowań:

Sie kommt auch noch nicht. Ona też jeszcze nie przyjdzie.
Er kann Sie morgen nicht sehen. On nie może jej jutro widzieć

3. Przymiotniki, przysłówki, rzeczowniki jak i wyrażenia rzeczownikowe; nicht występuje wówczas przed wyrazem zaprzeczającym.

Oto kilka przykładów zastosowań:

In diesem Zimmer steht ,,nicht“ ein Schrank, sondern ein Tisch. W tym pokoju nie stoi szafa, tylko stół.
Er geht nicht zu ihr, sondern zur Disco. On nie idzie do niej, tylko na dyskotekę.
Das Zimmer ist nicht alt. Ten pokój nie jest stary.

PRZECZENIA NEIN

Przeczenie ,,Nein” jest wyrazem samodzielnym  i może zastąpić całe zdanie przeczące.

Nein występuje jednak najczęściej przed zdaniem przeczącym, którego myśl wyraża.

Oto kilka przykładów zastosowań:

-Tanzt du jetzt?
- Nein.

-Tańczysz?

- Nie.

- Spielst du jetzt?
- Nein.

 

- Grasz teraz?

- Nie.

- Gehst du ins Kino?

- Nein .

- Idziesz do kina?

- Nie.

- Telefonierst du?

- Nein, ich telefoniere nicht.

 

- Telefonujesz?

- Nie, nie telefonuje.

- Schläfst du?

- Nein, ich schlafe nicht.

- Śpisz?

- Nie, nie śpię.

- Arbeitest du?

- Nein, ich arbeite nicht.

- Pracujesz?

- Nie, nie pracuje.

PRZECZENIE KEIN / KEINE

Przeczenie kein w liczbie pojedynczej przy rodzaju męskim w mianowniku, keine w liczbie pojedynczej przy rodzaju żeńskim w mianowniku oraz  kein w licznie pojedynczej przy rodzaju nijakim w mianowniku oraz  keine w liczbie mnogiej zajmuje w zdaniu  miejsce przed rzeczownikiem i przeczy w ten sposób całą część zdania.



Przeczenie kein, występuje przed rzeczownikiem, obiera on taki sam schemat odmiany jak rodzajnik nieokreślony ein.

Tabela przedstawia odmianę ,,kein” przez przypadki

    Liczba pojedyncza   Liczba mnoga

 

r. męski

r. żeński

r. nijaki

Liczba mnoga

Nominativ (mianownik)

kein

kein-e

kein

kein- e

Genitiv

(dopełniacz)

keine-es

kein-er

keine-es

kein- er

Dativ

(celownik)

kein-em

kein- er

kein-em

kein- en

Akkusativ

(biernik)

kein-en

kein-e

kein

kein- e

Oto kilka przykładów zastosowań:

Das ist keine Rose. To nie jest róża.
Er hat keinen Fehler gemacht. On nie zrobił żadnego błędu.
Er hat kein Zimmer gebucht. On nie zarezerwował pokoju
Herr Geroge ist kein Artzt. Pan George nie jest lekarzem.

Uwaga! W znaczeniu, już żaden, już żadnych itp. Poprawna jest wyłącznie konstrukcja kein…..mehr.

Zdanie złe: Jetzt habe ich schon keine Pralinen.

Dobrze: Jetzt habe ich keine Pralinen mehr. (Teraz nie mam pralinek)

 

Nie wszystkie rzeczowniki w języku niemieckim są poprzedzone w zdaniu rodzajnikiem. W niektórych przypadkach należy go opuścić.

Rodzajnika nie używamy:

  • Przed imionami i nazwiskami:
     
Er heißt Peter Schmidt On nazywa się Peter Schmidt.
Justina und Paul fahren ans Meer Justyna i Paweł jadą nad morze.
Beethoven war der große deutsche Pianist. Beethoven był wielkim niemieckim pianistą.
  • Przed nazwami zawodów:
In der Zukunft werde ich Lehrerin W przyszłości zostanę nauczycielką
Meine Muter ist Ärztin Moja mam jest lekarką.
Er möchte Schauspieler werden. On chciałby zostać aktorem.
  • Przed nazwami narodowości:
     
Ich bin Polin Jestem Polką.
Jose ist Spanier Jose jest Hiszpanem.
Wolfgang und Kathrin sind Deutschen Wolfgang i Kathrin są Niemcami.
  • Przed nazwami większości państw i miast oraz kontynentów:
Ich komme aus Polen Pochodzę z Polski.
Oli wohnt in Deutschland. Oli mieszka w Niemczech.
Asien ist der alte Kontinent. Azja jest starym kontynentem.
  • Przed rzeczownikami materiałowymi, których bliżej nie określamy:
Der Tisch ist aus Holz Stół jest z drewna.
Meine Ohrringe sind aus Silber. Moje kolczyki są ze srebra.
Gold ist ein Edelmetall. Złoto jest metalem szlachetnym.
Ich trinke Wasser. Piję wodę.
Ich esse Brot. Jem chleb.
  • Po wyrazach określających ilość, miarę i ciężar:
Ich trinke eine Tasse Tee Piję filiżankę hermaty.
Bitte eine Dose Cola Poproszę puszkę Coli.
Ich möchte 2 Kilo Kartoffeln kaufen. Chciałbym kupić 2 kg ziemniaków.
Hier ist eine Gruppe Menschen Tu jest grupa ludzi.
  • Gdy pojawiają się liczebniki główne:
Ich habe 3 Katzen. Mam 3 koty.
Ich bin 20 Jahre alt. Mam 20 lat.
Im letzten Monat habe ich 2 Bücher gelesen. W zeszłym miesiącu przeczytałem 2 książki.
  • Gdy przed rzeczownikiem pojawia się zaimek
Mein Vater ist Fahrer. Mój tato jest kierowcą.
Unser Onkel ist lustig. Nasz wujek jest zabawny.
An diesem Montag gehe ich nicht zur Schule. W ten poniedziałek nie idę do szkoły.
  • Po wyrazach: viel, wenig, etwas:
Jeder möchte viel Geld haben. Każdy chciałby mieć dużo pieniędzy.
Ich habe wenig Zeit. Mam mało czasu.
Sie hat etwas Ersparnisse. Ona ma trochę oszczędności.
  • Bardzo często po następujących przyimkach: ohne, zu, nach, vor:
Ich gehe ohne Regenschirm spazieren . Idę na spacer bez parasolki.
Er isst zu Mittag. On je obiad.
Ich gehe nach Hause. Idę do domu.
Sie muss vor Gericht erscheinen. Ona musi zjawić się przed sądem.
  • Po przydawce dopełniaczowej, a także po zaimkach: wessen, dessen, deren
Wessen Bild hängt an der Wand? Czyj obraz wisi na ścianie?
Das ist das Haus, dessen Besitzer in Deutschland wohnt. To jest dom, którego właściciel mieszka w Nimeczech.
Das ist der Frau, deren Mann Schriftsteller ist. To jest pani, której mąż jest pisarzem.
  • W przysłowiach oraz utartych zwrotach:

Przysłowia:

Übung macht den Meister. Ćwiczenie czyni mistrza.
Aller Anfang ist schwer. Początki są trudne.
Kommt Zeit, kommt Rat. Przyjdzie pora, przyjdzie rada.

Zwroty:

Sorgen machen martwić się
In Zweifel ziehen wątpić
Entscheidung treffen podjąć decyzję

 

Tworzenie rzeczowników nie jest zbyt skomplikowane. Rzeczowniki powstają od czasowników bądź przymiotników i przysłówków. Należy dodać do każdej z tych części mowy (w przypadku czasownika – do jego tematu) odpowiednią końcówkę i rodzajnik. Należy również nowo powstały rzeczownik napisać z wielkiej litery. Przypominam, że temat czasownika tworzy się poprzez odrzucenie od niego bezokolicznikowej końcówki –en.  Np.:

bestellen (zamawiać) – czasownik w bezokoliczniku

bestell en

bestell – temat czasownika (po odrzuceniu końcówki –en)

+ końcówka „-ung“ i rodzajnik die:

die Bestellung (zamówienie)

fragen (pytać) - czasownik w bezokoliczniku

frag en

frag temat czasownika (po odrzuceniu końcówki -en)



+ końcówka „-e“ i rodzajnik die

die Frage (pytanie)

W dalszej części artykułu przedstawiamy zasady tworzeia rzeczowników od przymiotników i przysłówków, natomiast ze względu na obszerność tematu szczegółowe tworzenie rzeczowików od czasowników znajdziecie w osobnym samouczku.

TWORZENIE RZECZOWNIKÓW OD PRZYMIOTNIKÓW I PRZYSŁÓWKÓW

Od przymiotników lub przysłówków tworzymy rzeczowniki za pomocą dodania rodzajnika die oraz następujących końcówek:

    • -heit, -keit

     

    gesund – zdrowy

    die Gesundheit – zdrowie

    krank – chory

    die Krankheit– choroba

    wahr – prawdziwy

    die Wahrheit – prawda

    einsam – samotny

    die Einsamkeit – samotność

    höflich – życzliwy

    die Höflichkeit - życzliwość

    • -schaft

    bekannt – znany

    die Bekanntschaft – znajomość

    verwandt – spokrewniony

    die Verwandschaft - pokrewieństwo

    bereit – gotowy

    die Bereitschaft - gotowość

    eigen – własny, swój, swoisty

    die Eigenschaft – cecha, właściwość

    • -e + przegłos

Uwaga! Końcówkę tę otrzymują przymiotniki jednosylabowe:

    groß - duży

    die Größe– wielkość, rozmiar

    lang - długi

    die Länge - długość

    gut - dobry

    die Güte – dobro

    • –e, -er

    Od każdego przymiotnika można utworzyć rzeczownik, który będzie oznaczał osobę. Rzeczownik ten otrzyma rodzaj męski (rodzajnik der lub ein) bądź żeński (die lub eine). Charakterystycznym dla tego rodzaju rzeczowników jest to, iż nie tracą one właściwości przymiotnika i w deklinacji zachowują się dokładnie tak jak one. W mianowniku formy tych rzeczowników są następujące:

    - po rodzajniku określonym (der, die) rodzaj męski i żeński jest zakończony na –e;

    - po rodzajniku nieokreślonym (ein, eine) rodzaj męski otrzymuje końcówkę –er; przy żeńskim pozostaje końcówka –e:

    poniżej tabela która umożliwa to lepiej zobrazować:

    rodzaj żeński

    rodzaj męski

    die –e

    der –e

    eine -e

    ein -er

    przykłady zastosowania:

    bekannt – znany

    znajomy:

    der Bekannte

    ein Bekannter

    znajoma:

    die Bekannte

    eine Bekannte

    alt – stary

    starzec:

    der Alte

    ein Alter

    staruszka:

    die Alte

    eine Alte

    verlobt – zaręczony

    zaręczony:

    der Verlobte

    ein Verlobter



    zaręczona:

    die Verlobte

    eine Verlobte

    arm – biedny

    biedak:

    der Arme

    ein Armer

    biedna:

    die Arme

    eine Arme

W języku niemieckim występuje duża grupa rzeczowników złożonych. Składają się one z dwóch lub więcej członów - rzeczowników bądź innych części mowy, przy czym ostatni człon musi być zawsze rzeczownikiem. RODZAJ RZECZOWNIKA ZŁOŻONEGO JEST ZAWSZE TAKI SAM, JAK OSTATNIEGO CZŁONU W TYM WYRAZIE:

die Fuß + der Ball → der Fußball

stopa + piłka → piłka nożna

die Bahn + der Hof der Bahnhof

kolej + podwórze/zagroda → dworzec kolejowy

die Reise + die Büro die Reisebüro

podróż + biuro → biuro podróży

der Apfel + der Saft der Apfelsaft

jabłko + sok → sok jabłkowy

die Post + die Karte die Postkarte

poczta + karta → kartka pocztowa

der Brief + die Marke die Briefmarke

list + znaczek/nalepka → znaczek pocztowy / na list

Tłumaczenie rzeczowników złożonych zawsze rozpoczynamy od ostatniego wyrazu (patrz: przykład powyżej). W niektórych przypadkach może się zdarzyć, że rzeczownikowi złożonemu będzie odpowiadał tylko jeden wyraz polski:

die Landkarte → mapa

der Geburtstag → urodziny

 

Wyrazy wchodzące w skład rzeczowników złożonych mogą być połączone bezpośrednio (tak jak w przykładzie pierwszym) lub za pomocą następujących spójników: -s, -n lub –en:

  • -s

der Geburtsort → miejsce urodzenia

der Geburtstag → urodziny

das Arbeitszimmer → gabinet pracy, pracownia

 

  • -n, -en

der Sonnenuntergang → zachód słońca

der Bauernhof → gospodarstwo rolne

das Studentenheim → akademik

Rzeczowniki złożone utworzone są nie tylko z rzeczowników, lecz także z rzeczownika połączonego z: przymiotnikiem, przyimkiem lub czasownikiem. Wyraz składający się z przymiotnika i rzeczownika tłumaczony jest najczęściej od pierwszego członu (przymiotnika), gdyż w tej kolejności czytane są przydawki określające rzeczownik w języku polskim:

neu + das Jahr → das Neujahr

nowy + rok → Nowy Rok

weiß + der Wein der Weißwein

biały + wino → białe wino

schnell + die Bahn → die Schnellbahn

szybki + kolej szybka kolej miejska

groß + die Mutter die Großmutter

duży + mama → babcia

hoch + das Haus → das Hochhaus

wysoki + dom → wieżowiec

Rzeczownikom utworzonym od przyimka i rzeczownika odpowiada najczęściej jeden wyraz polski:

mit + der Arbeiterder Mitarbeiter

„z“ + pracownik → współpracownik (pracownik, który pracuje „z” kimś)

vor + die Namedie Vorname

„przed“ + nazwisko → imię (pojawia się „przed” nazwiskiem)

auf + der Bauder Aufbau

na“ + budowa → budowla

Przy rzeczownikach złożonych z czasownika i rzeczownika najczęściej „ucina się” końcówkę bezokolicznika „n” lub „en”:

bügeln + das Eisendas Bügeleisen

prasować + żelazo żelazko

schreiben + der Tischder Schreibtisch

pisać + stół → biurko

singen + der Vogelder Singvogel

śpiewać + ptak → „ptak śpiewający“

Rzeczowniki złożone składają się również z więcej niż dwóch wyrazów, np.:

rot + der Wein + das Glas → das Rotweinglas (lampka czerwonego wina)

Das Atom + die Kraft + das Werk → das Atomkraftwerk (elektrownia atomowa)

früh + das Jahr + das Müdigkeit das Frühjahrsmüdigkeit (przesilenie wiosenne)

W języku niemieckim można odnaleźć niekiedy prawdziwe „mutanty” słowotwórcze – bardzo długie wyrazy, w których skład wchodzi kilka lub nawet kilkanaście (!) członów. W takim jednym wyrazie umieszczonych jest bardzo wiele informacji. Można by rzec, że jest to ekonomiczny wynalazek Niemców , takie długie słowa zajmują w rezultacie o wiele mniej miejsca w tekście, niż po przetłumaczeniu ich na j. polski, a jednocześnie zawierają taką samą liczbę informacji. W języku potocznym nie są one na szczęście zbyt często używane (stanowiłyby niezmierną trudność zarówno do zrozumienia, jak i wymówienia ich), pojawiają się raczej w języku i stylu urzędowym, pisanym - prawniczym, medycznym, w encyklopediach, instrukcjach obsługi, itd. Oto przykład takiego „mutanta”:

 

die Wiederaufbereitungsanlagengegnermassendemonstrationsverbotsbekanntgabe

Przymiotniki stopniują się, w trzech stopniach: równym, wyższym i najwyższym.

1. Używając stopnia równego i porównania:

So……..wie…..- stwierdzamy, że porównywane elementy są takie same.

Oto kilka przykładów zastosowań:

- Lisa ist so alt wie Thomas. ( Lisa ma tyle lat co Thomas )

- Tanja ist so nett wie Julia. ( Tanja jest tak miła jak Julia )

2. Używając stopnia wyższego oraz spójnika als porównujemy ze sobą dwa elementy i możemy stwierdzić, że nie są one takie same.

Oto kilka przykładów zastosowań:

- Ich fahre Auto besser als er ( Jedzę samochodę lepiej niż on )

- Heute regnet es stärker als gestern ( Dzisiaj pada deszcz mocniej niż wczoraj )

3. Używając stopnia najwyższego chcemy wyrazić, że jeden element wyróżnia się spośród innych, jest ,,naj”

Oto kilka przykładów zastosowań:

- Ich tanze am bestenvon allen ( Tańczę najlepiej ze wszystkich )

- Tobias war am schnellsten von allen ( Tobias był najszybszy od wszystkich )

Poniższa Tabela przedstawia - Stopniowanie regularne

stopień równy

stopień wyższy

stopień najwyższy

schön (ładny)

schöner

am schönsten

schnell (szybko)

schneller

am schnellsten

klein (mały)

kleiner

am kleinsten

  • Z tym modelem stopniujemy niemal wszystkie przymiotniki. Nieliczne dostają w stopniu wyższym i najwyższym przegłosu samogłoski rdzennej.

Są to:

alt, arm, dumm, groβ, gesund, hart, jung, klug, kalt, krank, kurz, Lang, Scharf, schwach, stark, warm, hoch i nah

Oto kilka przykładów zastosowań.

- arm (biedny)-ärmer- der/die/das ärmste

- jung (młody)- jünger- der/die/das jüngste

Poniższa Tabela przedstawia - Stopniowanie nieregularne



stopień równy

stopień wyższy

stopień najwyższy

gut (dobry)

besser

am bessten

viel (dużo)

mehr

am meisten

sehr (bardzo)

mehr

am meisten

gern (chętnie)

lieber

am liebsten

oft (często)

öfter

am öftesten

bald (wkrótce)

eher

am ehesten

wenig (mało)

weniger

am wenigsten

  • Niestety nieda się tutaj przewidzieć, jak zmienią się poszczególne formy, nie ma na to reguły. Trzeba się ich po prostu nauczyć.

Oto kilka przykładów zastosowań.

- Pudding schmeckt den Kindern gut, Schokolade schmeckt besser, aber Eis schmeckt ihnen am bessten.

( Budyń smakuje dzieciom, czekolada smakuje bardziej, a najbardziej smakują lody)



- Ich schlafe gern, aber ich faulenze lieber. Am liebsten mag ich nichts machen.

( Lubię spać, ale chętniej się obijam. Najbardziej lubię nic nie robić)



Uwaga! W odróżnieniu do jez. Polskiego i np. angielskiego, niemiecki tylko sporadycznie dopuszcza stopniowanie opisowe. Tak więc stopniujemy nawet bardzo długie przymiotniki. Przeanalizujmy poniższy przykład:

Zdanie złe: Das Buch fand ich mehr interesant als den Film.

Dobrze: Das Buch fand ich interessanter als den Film ( Tą Książkę uważałam za bardziej interesującą niż ten Film )

 

W języku niemieckim występują trzy rodzaje zdań pytających:

JA/NEIN - Frage

Czasownik w formie osobowej na pierwszym miejscu w zdaniu tzw. Ja/Nein-Frage

Oto kilka przykładów zastosowań:

Spielst du heute Fuβball?

(Grasz dzisiaj w piłkę nożną?)
Ja, ich spiele heute Fuβball.

(Tak, gram dziś w piłkę nożną.)
Gehst du jetzt nach Hause?

(Idziesz teraz do domu?)
Nein, ich muss ins Geschäft gehen.

(Nie, muszę jeszcze iść do sklepu.)
Bleibt sie bei der Oma?

(Zostanie ona u babci?)
Ja, sie bleibt bei der Oma.

(Tak, ona zostanie u babci.)

W-Fragen - Pytania Szczegółowe

  • Budowa pytań szczegółowych tzw. W-Fragen.

    Zdanie pytające zaczynające się od zaimka pytającego są najczęstszą formą pytań  w języku niemieckim. Stosujemy je wówczas, kiedy chcemy zapytać się o uzupełnienie. Bardzo ważne jest aby pamiętać, że czasownik musi występować na drugim miejscu.

Oto kilka przykładów zastosowań:

Zaimek pytający Czasownik - Orzeczenie Podmiot Dopełnnienie

Wann

machen

Sie

Urlaub?

(Kiedy państwo robią urlop?)

Wie

spricht

man das

aus?

(Jak się to wymawia?)

Wo

willst

Du

schlafen?

(Gdzie chcesz spać?)

Warum

hast

du nich

angerufen?

(Dlaczego nie zadzwoniłeś?)

Pytania Szczegółowe w języku niemieckim

  • Jeśli pytamy się o osoby, z wyjątkiem pytań wer?, wem?, wen?, używamy zaimka pytającego z przyimkiem, wtedy przyimek występuje na 1. miejscu, a zaimek pytający za nim.
  • Jeżeli pytamy o rzeczy, wtedy przyimek jest poprzedzony zaimkiem wo, prz czym oba wyrazy są pisane łącznie.

Oto kilka przykładów zastosowań:

O osoby

Wer (kto)

sitzt dort?

(kto tam siedzi?)

Wen (kogo)

rufst du an?

(do kogo dzwonisz?)

Wem (komu)

hilfst du?
(komu pomożesz?)

Wessen (czyja)

Tasche ist das?

(czyja torba to jest?)

Auf wem (na kogo)

wartest du?

( na kogo czekasz?)

Mit wem (z kim)

sprichst du?

(z kim rozmawiasz?)

O rzeczy

Was
 

hast du gespielt?

(w co grałeś?)



 

Worüber

sprechen Sie?

(o czy rozmawiacie?)

Wovon

erzählt er?

(o czym on opowiada?)

O cechy właściwości osób i rzeczy

Was für ein

Bett braucht ihr?

(Jakie łóżko potrzebujecie?)


 

Welchen

 

Teppich kaufst du?

(jaki dywan kupisz?)

Wie

ist der Schrank?

(jaka jest ta szafa?)

O miejsce

Wo

steht die Tasche?

(gdzie stoi torebka?)

Wohin

geht Sie?

(gdzie ona idzie?)

Woher

kommt er?

(skąd on pochodzi?)

O czas

Wann

 

sehen wir uns?

(Kiedy się widzimy?)


 

Wie lange

dauert das?

(Jak długo to trwa?)

Bis wann

kann ich schlafen?

(Do której mogę spać?)

Wie oft

gehst du ins Kino?

(Jak często chodzisz do kina?)

O sposób

Wie

ist das passiert?

(Jak to się stało?

O warunek

Wann

macht er frei?

(Kiedy on zrobi wolne?)

O przyczynę

Warum

gehen wir nicht spazieren? (Dlaczego nie pójdziemy na spacer?)

Spokojnej nocy....
 
   
 
=> Willst du auch eine kostenlose Homepage? Dann klicke hier! <=
tumblr_mfuzol1phX1s1kx9mo1_r2_500.gif http://translate.google.com/#pl|detumblr_mfuzol1phX1s1kx9mo1_r2_500.gif